Một số loại sâu hại cây họ cà phổ biến hiện nay

Một số loại sâu hại cây họ cà phổ biến hiện nay

Nỗi lo lắng nhiều nhất đối với những người nông dân mỗi khi chăm vụ mùa đó chính là sâu bệnh. Trong đó phải kể đến các loại cây họ Cà như cà chua, cà tím, cà pháo hay ớt chuông,…rất dễ gặp các loại sâu phá, dẫn đến cây trồng yếu ớt, kém phát triển và làm năng suất cây trồng giảm, giá trị kinh tế cũng không còn. Sau đây, Thế giới làm vườn sẽ chia sẻ cho bạn một số loại sâu hại cây họ Cà phổ biến hiện nay, cụ thể là ba loại sâu hại: Sâu đục quả, ruồi đục lá và rầy mềm.

Cây họ Cà là gì?

Một số loại sâu hại cây họ cà phổ biến hiện nay 7
Sâu hại cây họ cà

Cây họ Cà (Solanaceae) là một họ thực vật có hoa trong bộ Solanaceae, với khoảng 96 chi và 3000-4000 loài. Chúng được tìm thấy trên tất cả các lục địa ngoại trừ Nam Cực và sự đa dạng loài chính được tìm thấy ở Trung và Nam Mỹ, với sự đa dạng loài lớn nhất gần xích đạo.

Các cây thuộc họ Cà đóng một vai trò quan trọng trong cây rau, cây cảnh và cây thuốc ở Việt Nam, đặc biệt là ở Quảng Nam. Ớt, cà chua, cà tím, cà tím, khoai tây, thuốc lá và nhiều giống cây khác có giá trị kinh tế cao được trồng và sử dụng rộng rãi. Các món ăn từ đậu được sử dụng hàng ngày dưới nhiều hình thức và chế phẩm khác nhau. Cà pháo muối, cà pháo muối (muối xổi, muối tiêu), muối tiêu, tương ớt, ớt bột, tương cà… Hương vị địa phương và những món ăn lâu đời của Việt Nam đã trở nên quen thuộc. Có thể nói, những món ăn này thấm sâu vào đời sống người dân Việt và được coi như là một nét văn hóa tươi đẹp. Cây họ Cà không những đem lại giá trị dinh dưỡng dồi dào, mà còn là cả giá trị kinh tế thúc đẩy sự phát triển của nền nông nghiệp nước ta, thứ ba là giá trị văn hóa truyền thống tươi đẹp.

Top 3 loại sâu hại cây họ Cà phổ biến hiện nay

1. Sâu đục quả (Conopomorpha cramerella)

Một số loại sâu hại cây họ cà phổ biến hiện nay 1
Sâu hại cây họ cà

1.1 Phân bố kí sinh – Sâu hại cây họ cà

Tên gọi ở tiêu đề chỉ là một tên gọi phổ biến. Ngoài ra, sâu đục quả có rất nhiều tên gọi khoa học khác nữa như: Javanese cocoa moth, Cacao moth, Cocoa moth, Rambutan borer và Ram-ram borer. Tên gọi của nó khá khó đọc và người Việt Nam thường gọi loài sâu này là sâu đục quả hay sâu đục trái. Loài sâu này gây hại ở rất nhiều cây trồng, nhất là các loại cây có trái. Nỗi đau là cả một năm từ đầu mùa chăm thật kĩ cho cây phát triển đến khi cây ra trái, sắp đến mùa vụ thì lại bị sâu đục quả tấn công. Một khi sâu đã ăn vào trái thì chỉ có bỏ đi, hoàn toàn không bán được, gây tổn thất kinh tế nặng nề cho người dân.

1.2 Đặc điểm hình thái và sinh học – Sâu hại cây họ cà

Trung bình chu kì từ lúc hình thành trứng cho đến khi phát triển thành sâu hoàn toàn là từ 25-35 ngày.

  • Giai đoạn trứng (4-6 ngày): Ban đầu khi đẻ ra, trứng có màu trắng nõn và sau khoảng 4-6 ngày thì chuyển dần sang màu vàng. Tùy vào vị trí của trứng ở trên cây thì trứng sẽ có màu khác nhau và tùy vào loại sâu đó là loại sâu nào thì cũng sẽ đẻ ra màu sắc trứng tương ứng. Trứng sau khi chuẩn bị nở có màu trắng đục, bên ngoài vỏ màu trắng còn bên trong lòng sẽ có màu đen.
  • Giai đoạn hình thành sâu non (14-16 ngày): Ấu trùng sau khi nở khỏi trứng sẽ có màu trắng sữa, ở đầu của sâu non thường có màu hồng nhạt và giai đoạn này sâu dài khoảng 1mm, kích thước nhỏ, hay có thể gọi là tí hon. Điều này dẫn đến chúng ẩn sâu trong lá, bà con rất khó phát hiện được. Khi đang còn là sâu non, trên lưng và thân của chúng sẽ có 4 đốm nâu nhạt, mỗi đốm rất nhỏ. Tuy bé như vậy, nhưng chúng phát triển cực kì nhanh, chỉ sau vài ngày, chúng sẽ lớn nhanh chóng và phát triển với độ dài lên đến 22mm. Giai đoạn này, sâu thường sẽ tàn phá trái mạnh nhất nhằm kiếm chất dinh dưỡng để phát triển. Chúng đục lỗ trên quả và ăn hết phần thịt bên trong, gây hại với số lượng lớn.
  • Giai đoạn hình thành nhộng (7-10 ngày): Lúc này chúng dãn và hình thành từng chiến kén nhỏ màu nâu nhạt. Xung quanh kén được bao bọc bằng tơ kín và ẩn dưới lá hay kẽ của trái, sau khoảng một tuần thì hóa nhộng.
  • Sâu đục quả trưởng thành: Sâu sau khi trải qua quá trình nằm trong kén hóa nhộng thì sẽ trở thành con bướm. Đây là hình dạng cuối của sâu đục quả lúc trưởng thành. Chú sâu bướm này sẽ bay và đi đẻ trứng ở cây ăn quả khác, chu trình cứ liên tục như thế từ đợt này đến đợt khác. Sâu bướm hoạt động mạnh vào ban đêm và thường bám vào các nhụy hoa để hút mật, sau đó lại đậu ở các trái để đẻ trứng, nếu không phát hiện sớm, trứng hình thành sâu con sẽ đục quả để lấy chất dinh dưỡng. Sâu bướm đẻ trứng mọi thời điểm, nhưng mạnh mẽ nhất thì là vào ban đêm. Mỗi vòng đời của một con sâu bướm có thể đẻ từ 50-100 trứng.

1.3 Đặc điểm gây hại 

Một số loại sâu hại cây họ cà phổ biến hiện nay 2
Sâu hại cây họ cà

Bướm thường sống về đêm, sau khi đẻ trứng vào quả non, trứng nở nhanh và chui vào quả nhỏ, ăn cùi rồi vào hạt. Cảnh báo rất khó nhận biết, chỉ cần thấy bên ngoài quả chảy ra và có một ít phân sâu bên ngoài, sâu sẽ tấn công quả khi quả còn nhỏ khi quả lớn và chuẩn bị thu hoạch.

Sâu đã bước vào giai đoạn trưởng thành và kén, khi kiểm tra quả thiệt hại lớn về kinh tế cho bà con, quả nhỏ, khi sâu ăn quả sẽ có hiện tượng thối rữa rất nhanh, quả cũng nhanh thối trở lại. Dòi xâm nhập ở đâu chúng ta sẽ thấy cách chúng tống phân ra ngoài, khi gặp nước hoặc độ ẩm cao, quả nhanh chóng bị thối rữa từ trong ra ngoài.

1.4 Biện pháp xử lí

Có nhiều biện pháp phòng trừ sâu đục trái trên cây trồng mà bà con có thể áp dụng để giảm khả năng đẻ trứng hoặc giảm thiệt hại của sâu, giúp tăng năng suất và giá trị cây ăn quả khu vườn.

  • Canh tác: Không để lại trái hư, loại bỏ những trái nhiễm sâu bệnh ra khỏi vườn. Có thể dùng túi ni lông để bọc quả, điều này sẽ ngăn không cho bướm sinh sản và đẻ trứng trên quả. Tuy nhiên nhớ sử dụng bóng nhựa có phần đáy được cắt bỏ để giúp thoáng khí cho trái cây, giúp trái cây phát triển trong mùa sinh trưởng dẫn đến thu hoạch. Bón phân đầy đủ cho cây, giúp cây phát triển cân đối, giúp cây khỏe mạnh, quả to cứng vỏ hạn chế sâu xâm nhập.
  • Biện pháp sinh học: Sử dụng thiên địch của sâu đục quả. Trong tự nhiên có rất nhiều loài khác luôn là thiên địch của sâu đục quả như ong, kiến ​​vàng, và một số côn trùng khác như kiến ​​cũng là giải pháp rất tốt.
  • Biện pháp hóa học: Khi bà con trồng diện tích lớn có thể phun các loại thuốc phòng trừ như: Sago super 10EC 25-30cc / 8 lít, Fenbis 25EC 30-35cc / 8 lít, Karate, Cymbush, Polytrin.

2. Ruồi đục quả (Tephritidae)

2.1. Phân bố kí sinh – Sâu hại cây họ cà

Một số loại sâu hại cây họ cà phổ biến hiện nay 3
Sâu hại cây họ cà

Ruồi đục quả hay người ta thường gọi là ruồi vàng có tên khoa học là Tephritidae thuộc bộ Diptera. Có rất nhiều loại ruồi đục quả, tuy nhiên loại ruồi này gây hại trên quả khiến quả hỏng và không thể sử dụng, chứ không ảnh hưởng hay lây bệnh lên con người. Ở Việt Nam có ba loại ruồi đục quả phổ biến là Bactrocera correcta, Bactrocera cucurbitate và Bactrocera Dorsalis Hendel là loại gây hại nặng nhất.

2.2 Đặc điểm hình thái và sinh học – Sâu hại cây họ cà

Ruồi vàng có vòng đời kéo dài khoảng 1-3 tháng, tùy vào điều kiện phát triển. Với thời tiết ẩm ướt, ruồi vàng chỉ mất 4 tuần để phát triển hoàn toàn thành ruồi trưởng thành, và tổng có 6 vòng đời mỗi năm. Trong điều kiện mát mẻ, khô ráo thì ruồi đục quả mất khoảng 6 tuần để hoàn thành vòng đời. Vậy ruồi vàng sẽ gây hại nhiều nhất vào mùa hè và hoạt động chậm dần vào mùa xuân tới mùa thu và gần như dịu lại vào mùa đông. Khác với các loại sâu bướm thường hoạt động vào ban đêm, ruồi đục quả lại hoạt động mạnh mẽ vào buổi sáng cho đến buổi chiều. Trung bình một con ruồi trưởng thành có thể đẻ tổng cộng 150-200 trứng một vòng đời.

  • Trứng ruồi: Có kích thước dạng như hạt gạo trong màu trắng nõn dài khoảng 1mm và ngả vàng khi trứng sắp nở.
  • Ấu trùng: Sau khi nở khỏi trứng sẽ xuất hiện ấu trùng hay còn gọi là dòi, khi mới nở dài khoảng 1,5mm, phần đầu có màu nâu đen và khi phát triển đầy đủ dài khaong 6-8mm.
  • Hóa nhộng: Lúc đầu nhộng có hình dạng như trứng dài 5-7mm, lúc đầu mới hình thành sẽ có màu vàng nâu, sau một thời gian thì phát triển thành màu nâu đỏ.
  • Ruồi trưởng thành: Có kích thước trung bình khoảng 7-8mm, sau khi sải cánh thì dài khoảng 10-13mm. Thân ruồi có màu nâu đỏ và đôi chỗ có màu vàng, nhiều vệt màu đen. Phần đầu ruồi có hình cầu, phía trên có nhiều lông tơ nhỏ. Ruồi có ba đôi chân cũng màu màu nâu đỏ và xen lẫn màu vàng. Ruồi cái khác với ruồi đực ở chỗ ruồi cái có ống đẻ trứng nhọn dài ở phía đuôi và kích thước lớn hơn ruồi đực.

2.3 Đặc điểm gây hại – Sâu hại cây họ cà

Một số loại sâu hại cây họ cà phổ biến hiện nay 4
Sâu hại cây họ cà

Quả chín chuyển hóa (lên men) một số đường thành rượu (acohol) vốn là thành phần rất được ruồi vàng ưa chuộng. Đây cũng là nguyên nhân khiến ruồi vàng xuất hiện nhiều vào mùa quả chín. Tác hại của ruồi vàng đối với cây ăn quả như sau:

  • Ruồi vàng cái sử dụng ovipositor để chích sâu vào quả và đẻ trứng vào bên trong quả. Ruồi vàng có thể đẻ 5-10 trứng trong một lỗ mỗi lần đốt. Thông thường chúng chọn những quả bắt đầu chín để đẻ trứng để khi nở ra ấu trùng có thể dễ dàng tìm kiếm thức ăn.
  • Sau khi nở ra từ trứng, ấu trùng chui vào quả và ăn cùi và cùi của quả. Khi trưởng thành, chúng tạo lỗ trên vỏ quả và trồi lên, nhảy hoặc rơi xuống đất và thành nhộng trong đất.
  • Nhộng vẫn ở trong đất cho đến khi phát triển hoàn thiện. Ruồi trưởng thành phá bỏ nhộng và chui xuống đất, bắt đầu một thế hệ mới. Nếu không diệt trừ kịp thời ruồi vàng, chúng sẽ tiếp tục đẻ trứng. Khi đó sự phá hại của ruồi vàng đối với cây ăn quả sẽ nghiêm trọng hơn, vì số lượng của chúng được nhân lên gấp bội.

2.4 Biện pháp xử lí ruồi đục quả

  • Dùng túi nilon bọc quả có phần hở để quả thoáng khí
  • Sử dụng bã diệt ruồi
  • Sử dụng bẫy ruồi vàng
  • Sử dụng hàng rào sinh học
  • Phun mắm tôm và treo mắm vào các góc vườn

3. Rầy mềm (Aphis Gossypii)

3.1 Phân bố và kí chủ 

Một số loại sâu hại cây họ cà phổ biến hiện nay 5
Sâu hại cây họ cà

Rệp muội hay còn được gọi là rầy mềm, là những con bọ có màu xanh hoặc cam trong vườn nhà thuộc dòng hút chích họ Aphididae. Đây là loài gây hại thường xuyên xuất hiện ở mọi khu vườn. Chúng ký sinh trên các loại đậu, cây họ cải, bầu bí, cam quýt và nhiều loại cây khác.

Rệp muội là loại côn trùng nhỏ, mềm, ăn các chất lỏng giàu dinh dưỡng trong thực vật. Khi bị rệp hấp thụ quá nhiều chất dinh dưỡng, rệp có thể làm cây yếu đi đáng kể, gây hại cho cả hoa và quả. Nhóm này bao gồm khoảng 5.000 loài khác nhau, hàng trăm loài thường xuyên tấn công các loài thực vật trong vườn. Rệp sinh sản nhanh chóng, vì vậy điều quan trọng nhất là phải kiểm soát chúng trước khi chúng bắt đầu sinh sản.

3.2 Đặc điểm hình thái và sinh học – Sâu hại cây họ cà

Rệp muội khi trưởng thành có hình dạng quả lê với chiều dài dưới 3mm, kích thước nhỏ. Chúng có đa dạng nhiều màu sắc nhưng chủ yếu là màu xanh lục nhạt, ngoài ra còn có các màu khác như cam, vàng, đỏ, hồng, trắng,…

Có hai loại ấu trùng, có cánh và không có cánh:

  • Dạng không cánh, thân dài 1,5-1,9 mm, rộng 0,6-0,8 mm. Toàn thân màu xanh đen, xanh đậm và phủ một lớp sáp, một số ít cá thể có màu xanh vàng.
  • Dạng có cánh, chiều dài cơ thể 1,2-1,8 mm, rộng 0,4-0,7 mm. Đầu và ngực màu nâu đen, bụng màu vàng nhạt, đôi khi có màu xanh đậm, mặt trước của tấm lưng màu đen, mắt kép lớn, bụng màu đen.

Rệp rất nhỏ nên rất khó nhìn thấy bằng mắt thường. Nhộng trông tương tự như con trưởng thành, thân hình quả lê và có râu dài. Rệp thường kiếm ăn theo nhóm lớn, mặc dù đôi khi bạn có thể nhìn thấy chúng đơn lẻ hoặc với số lượng ít. Khi trưởng thành thì rệp muội có hai kiểu phát triển:

  • Dạng không cánh: Thân màu xanh đậm, xanh đậm, sáp.
  • Loại có cánh: Đầu và ngực màu nâu sẫm, bụng màu vàng nhạt, đôi khi xanh đậm, các tấm lưng và ngực màu đen.

3.3 Triệu chứng gây hại – Sâu hại cây họ cà

Một số loại sâu hại cây họ cà phổ biến hiện nay 6
Sâu hại cây họ cà

Nhộng và con trưởng thành ăn thực vật và, tùy thuộc vào loài, tấn công lá, thân, chồi, hoa, quả và rễ. Đối với những lá còi cọc, quăn queo, còi cọc hoặc vàng úa, hãy kiểm tra mặt dưới của lá, rệp thích ẩn náu ở đó. Nếu bạn thấy chất dính dính trên lá hoặc thân, rệp có thể đã ăn nhựa cây. Một số loài rệp có thể tạo ra các lỗ trên rễ hoặc lá, hoa hoặc quả có thể bị rệp xoắn hoặc biến dạng. Các lá mới có thể nhăn nheo hoặc còi cọc. Nếu bị tấn công nhiều, cây sẽ bắt đầu rụng lá.

3.4 Biện pháp phòng tránh – Sâu hại cây họ cà

  • Làm sạch đất trước khi trồng cây mới, dùng màng phủ để phủ đất.
  • Thu hút các loài côn trùng như bọ rùa, ong bắp cày để chúng tiêu diệt rệp
  • Tỉa các nhánh, lá bị rệp muội tấn công
  • Bón phân và tưới nước cho đất để có nền đất khỏe mạnh.

Xem thêm: Một số loại sâu hại rau phổ biến

Lời kết

Cây họ Cà vốn được xem là những loại nông sản đem lại nhiều giá trị kinh tế cho người dân. Hơn nữa nhưng loại quả này rất thân thuộc đối với đời sống người dân Việt Nam và rất được ưa chuộng. Tuy nhiên, nếu sự ảnh hưởng của sâu bệnh quá lớn và không được ngăn chặn, thì có lẽ chúng ta sẽ khó điểm kiếm được một quả cà pháo hay cà tím ngon trên thị tường. Hãy thường xuyên kiểm tra và sử dụng các biện pháp kịp thời nếu phát hiện sự xuất hiện của các loại sâu kể trên bởi chúng vô cùng phổ biến. Chúc bạn sẽ có một khu vườn thật khỏe mạnh và phát triển nhé!

Xem thêm: Sản phẩm đất trồng rau sạch đa năng

Shop cây online |||Shop giá thể đất trồng online ||| Shop Thiết bị làm vườn