Các loại sâu hại cây bầu bí thường gặp mà bạn nên biết

Các loại sâu hại cây bầu bí thường gặp mà bạn nên biết

Sâu hại cây bầu bí có rất nhiều loại, với các đặc tính và sinh sống ở nhiều khu vực khác nhau. Tuy nhiên có ba loại sâu hại cây bầu bí phổ biến nhất chính là ruồi đục lá, sâu ăn lá và loài nhện đỏ. Khác với các giống cây ăn quả hay cây họ hoa thập tự là sâu bệnh chỉ tấn công lá hoặc quả, đối với các cây họ bầu bí, sâu bệnh tấn công vào cả hai bộ phận này. Bầu bí vốn là loại thực vật quen thuộc đối với đời sống người Việt Nam vừa ngon vừa bổ dưỡng. Nếu bạn có ý định trồng các loại cây này thì phải thường xuyên kiểm tra và quan sát để kịp thời phát hiện sự tấn công của sâu bệnh. Bài viết này, Thế giới làm vườn sẽ chia sẻ cho bạn chi tiết về các loại sâu hại cây bầu bí thường gặp để bạn có biện pháp quản lý tốt nhé!

Cây họ bầu bí là gì?

Các loại sâu hại cây bầu bí thường gặp mà bạn nên biết 7
Sâu hại cây bầu bí

Họ bầu bí có tên gọi khoa học là Cucurbitaceae là loại thực vật đa dạng các loại quả rất quen thuộc như dưa hấu, dưa chuột, bí đao, mướp đắng, mướp, bí, bí đao, bầu,…Đây là loại thực vật chiếm phần trăm lớn cung cấp lương thực thực phẩm cho thế giới. Bầu bí có giá trị dinh dưỡng cao và thường xuyên được con người đem vào bữa ăn thường ngày.

Các loại quả họ này thường là cây thân leo sống hằng năm, ví dụ như bí đỏ hay dưa hấu sẽ được trồng bám dưới mặt đất, các loại quả như bầu, bí đao thì thường được trồng phía trên dàn. Phần hoa của cây họ bầu, bí thường to và có màu sặc sỡ. Loài này rất dễ bị sâu hại, ấu trùng hay nhộng tấn công.

Top 3 loại sâu hại cây bầu bí mà bạn thường gặp

1. Nhện đỏ (Tetranychus urticae)

Các loại sâu hại cây bầu bí thường gặp mà bạn nên biết 1
Sâu hại cây bầu bí

1.1 Phân bố kí sinh Sâu hại cây bầu bí

Nhện đỏ là loại thuộc họ có tên khoa học là Tetranychidae và bộ Acarina. Chúng gây hại hầu như ở mọi nơi trên Thế giới và tấn công rất nhiều loài thực vật. Khi tên gọi khoa học chuyển sang tiếng Việt thì từ “nhện” sẽ gây hiểu nhầm. Bởi trên thực tế chúng là một loài ve. Tuy vậy nhưng vì chúng có 8 chân tạo ra mạng nhện và chúng có họ hàng với nhện.

Loài nhện đỏ gây hại có cây trồng bằng cách cuốn tơ lên các tán cây, ăn mô của cây rồi hút phần nhựa cây. Cây thiếu nhựa sẽ dẫn dến bị yếu, lâu dần khô héo và chết.

1.2 Đặc điểm hình thái và sinh học – Sâu hại cây bầu bí

  • Ấu trùng: Các ấu trùng hình bầu dục, cơ thể rất nhỏ khoảng 0,4 mm, con đực nhỏ khoảng 0,3 mm. Toàn bộ cơ thể được bao phủ bởi lớp lông thưa và thường có màu xanh lam, trắng hoặc đỏ với những mảng màu đen trên cả hai mặt của cơ thể.
  • Hình dạng: Nhện có 8 chân, con cái có màu vàng nhạt hoặc hơi xanh. Nếu bạn nhìn qua thân hộp, bạn có thể thấy hai đốm đen ở bên trong nơi bảo quản thực phẩm. Khi chúng giao phối, con cái bắt đầu đẻ trứng sau 2-6 ngày, mỗi con nhện cái đẻ khoảng 70 trứng.
  • Trứng rất nhỏ, hình cầu hoặc hình củ hành, sáng bóng, nằm gần các gân lá ở hai bên lá (thường ở mặt dưới lá, nơi nhện tiết ra tơ khi chúng di chuyển). Khoảng 4-5 ngày sau trứng nở. Ấu trùng nhện rất giống với nhện trưởng thành, nhưng chỉ có 3 cặp chân. Ấu trùng nở thành ấu trùng cái lột xác ba lần, trong khi những ấu trùng nở thành ấu trùng đực chỉ lột xác hai lần. Giai đoạn ấu trùng phát triển trong 5 đến 10 ngày. Vòng đời của loài nhện này là 18-20 ngày.

1.3 Dấu hiệu nhận biết cây bị nhện đỏ tấn công

Các loại sâu hại cây bầu bí thường gặp mà bạn nên biết 2
Sâu hại cây bầu bí
  • Nhện di chuyển rất nhanh và nhả ra một lớp tơ mịn được bao phủ bởi một lớp ở mặt dưới của lá, làm cho lá bị bẩn do lớp da còn sót lại sau khi lột cùng với bụi và các tạp chất khác trông có màu trắng. Chúng sống kí sinh và làm hại cây.
  • Kể cả ấu trùng và nhện trưởng thành (nhện trưởng thành và nhện non) đều ăn lớp biểu bì và hút mô lỏng của lá khi lá bước vào giai đoạn bánh tẻ, làm cây mất màu xanh và vàng, làm cho mặt trên của lá ngả vàng và có lỗ thủng (trên mặt lá có những chấm trắng vàng rất dễ nhận thấy).
  • Mặt dưới lá có những đốm phấn trắng như cám, nếu quan sát kỹ sẽ thấy có lớp tơ rất mỏng.
  • Khi bị nhện đỏ gây hại nặng, lá bị phồng rộp sau đó trở nên vô khuẩn, vàng, xù xì, cuối cùng lá khô lại. Dẫn đến chất lượng và năng suất giảm sút. Nếu mật độ cao, cành non cũng bị nhện gié tấn công, cành cũng khô héo và chết.
  • Nhện hại làm cho quả chuyển sang màu vàng, nâu và nứt khi quả lớn. Hoa hư có thể bị hỏng, thối, rụng. Nhện cũng có thể truyền bệnh do vi rút cho cây trồng.
  • Nhện phát triển mạnh trong điều kiện khô hạn trong mùa khô. Do vòng đời của chúng ngắn nên quần thể có xu hướng tăng rất nhanh, gây thiệt hại nặng nề. Chúng được lan truyền theo gió và mạng cùng các sợi chỉ của chúng.

1.4 Biện pháp phòng tránh – Sâu hại cây bầu bí

Nhện đỏ thích ứng nhanh với hóa chất và có khả năng miễn dịch tốt với nhiều loại thuốc trừ sâu. Để phòng trừ nhện đỏ hiệu quả phải kết hợp nhiều biện pháp khác nhau.

Cách phòng nhện đỏ tấn công

  • Cách tốt nhất để ngăn chặn loài nhện này là vệ sinh vườn sau mỗi vụ thu hoạch và giữ vườn sạch sẽ
  • Trồng cây với khoảng cách vừa đủ và cung cấp đầy đủ không khí lưu thông trong vườn.
  • Thường xuyên cắt tỉa cành và lá bị hại
  •  Tạo điều kiện thuận lợi cho côn trùng có ích như bọ rùa, là kẻ thù tự nhiên của nhện.
  • Nhiều loại cây có tác dụng xua đuổi nhện đỏ một cách tự nhiên như: tỏi, hương thảo, kinh giới, cỏ xạ hương …

Cách trừ nhện đỏ

Nhện đỏ có tốc độ sinh sản nhanh. Do đó, khi thấy trên cây xuất hiện các triệu chứng gây hại phải nhanh chóng sử dụng kết hợp các biện pháp để quản lý chúng kịp thời:

  • Sử dụng tia nước áp lực cao để phun lên lá bị nhện này xâm nhập, dòng nước sẽ làm phần tơ bám trên cây trôi đi.
  • Sử dụng các loài ảnh hưởng: Bọ nhện (Beauveria bassiana) là loại nấm làm giảm đáng kể khả năng sinh sản và sinh sản của loài nhện.
  • Tận dụng các loài thiên địch, phổ biến nhất là bọ rùa và bọ ve săn mồi. Những động vật ăn thịt tự nhiên này ăn trứng, nhộng và ve nhện trưởng thành.
  • Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật: Sử dụng thuốc trừ sâu chuyên dụng có thể là biện pháp cần thiết để xử lí chúng. Lưu ý, đây là biện ph

2. Ruồi đục lá (Tephritidae)

2.1. Phân bố kí sinh Sâu hại cây bầu bí

Các loại sâu hại cây bầu bí thường gặp mà bạn nên biết 3
Sâu hại cây bầu bí

Ruồi đục lá hay người ta thường gọi là ruồi vàng có tên khoa học là Tephritidae thuộc bộ Diptera. Có rất nhiều loại ruồi đục lá, tuy nhiên loại ruồi này gây hại trên quả khiến quả hỏng và không thể sử dụng, chứ không ảnh hưởng hay lây bệnh lên con người. Ở Việt Nam có ba loại ruồi đục lá phổ biến là Bactrocera correcta, Bactrocera cucurbitate Bactrocera Dorsalis Hendel là loại gây hại nặng nhất.

2.2 Đặc điểm hình thái và sinh học

Ruồi vàng có vòng đời kéo dài khoảng 1-3 tháng, tùy vào điều kiện phát triển. Với thời tiết ẩm ướt, ruồi vàng chỉ mất 4 tuần để phát triển hoàn toàn thành ruồi trưởng thành. Và tổng có 6 vòng đời mỗi năm. Trong điều kiện mát mẻ, khô ráo thì ruồi đục lá mất khoảng 6 tuần để hoàn thành vòng đời. Vậy ruồi vàng sẽ gây hại nhiều nhất vào mùa hè và hoạt động chậm dần vào mùa xuân tới mùa thu và gần như dịu lại vào mùa đông. Khác với các loại sâu bướm thường hoạt động vào ban đêm, ruồi đục lá lại hoạt động mạnh mẽ vào buổi sáng cho đến buổi chiều. Trung bình một con ruồi trưởng thành có thể đẻ tổng cộng 150-200 trứng một vòng đời.

  • Trứng ruồi: Có kích thước dạng như hạt gạo trong màu trắng nõn dài khoảng 1mm và ngả vàng khi trứng sắp nở.
  • Ấu trùng: Sau khi nở khỏi trứng sẽ xuất hiện ấu trùng hay còn gọi là dòi, khi mới nở dài khoảng 1,5mm, phần đầu có màu nâu đen và khi phát triển đầy đủ dài khaong 6-8mm.
  • Hóa nhộng: Lúc đầu nhộng có hình dạng như trứng dài 5-7mm, lúc đầu mới hình thành sẽ có màu vàng nâu, sau một thời gian thì phát triển thành màu nâu đỏ.
  • Ruồi trưởng thành: Có kích thước trung bình khoảng 7-8mm, sau khi sải cánh thì dài khoảng 10-13mm. Thân ruồi có màu nâu đỏ và đôi chỗ có màu vàng, nhiều vệt màu đen. Phần đầu ruồi có hình cầu, phía trên có nhiều lông tơ nhỏ. Ruồi có ba đôi chân cũng màu màu nâu đỏ và xen lẫn màu vàng. Ruồi cái khác với ruồi đực ở chỗ ruồi cái có ống đẻ trứng nhọn dài ở phía đuôi và kích thước lớn hơn ruồi đực.

2.3 Đặc điểm gây hại – Sâu hại cây bầu bí

Các loại sâu hại cây bầu bí thường gặp mà bạn nên biết 4
Sâu hại cây bầu bí

Quả chín chuyển hóa (lên men) một số đường thành rượu vốn là thành phần rất được ruồi vàng ưa chuộng. Đây cũng là nguyên nhân khiến ruồi vàng xuất hiện nhiều vào mùa quả chín. Tác hại của ruồi vàng đối với cây ăn quả như sau:

  • Ruồi vàng cái chích sâu vào quả và đẻ trứng vào bên trong quả. Ruồi vàng có thể đẻ 5-10 trứng trong một lỗ mỗi lần đốt. Thông thường chúng chọn những quả bắt đầu chín để đẻ trứng để khi nở ra ấu trùng có thể dễ dàng tìm kiếm thức ăn.
  • Sau khi nở ra từ trứng, ấu trùng chui vào quả và ăn cùi và cùi của quả. Khi trưởng thành, chúng tạo lỗ trên vỏ quả và trồi lên, nhảy hoặc rơi xuống đất và thành nhộng trong đất.
  • Nhộng vẫn ở trong đất cho đến khi phát triển hoàn thiện. Ruồi trưởng thành phá bỏ nhộng và chui xuống đất, bắt đầu một thế hệ mới. Nếu không diệt trừ kịp thời ruồi vàng, chúng sẽ tiếp tục đẻ trứng. Khi đó sự phá hại của ruồi vàng đối với cây ăn quả sẽ nghiêm trọng hơn, vì số lượng của chúng được nhân lên gấp bội.

2.4 Biện pháp xử lý ruồi đục lá – Sâu hại cây bầu bí

  • Dùng túi nilon bọc quả có phần hở để quả thoáng khí
  • Sử dụng bã diệt ruồi
  • Sử dụng bẫy ruồi vàng
  • Sử dụng hàng rào sinh học
  • Phun mắm tôm và treo mắm vào các góc vườn

3. Sâu ăn lá (Diaphania Indica)

3.1 Phân bố kí sinh – Sâu hại cây bầu bí

Các loại sâu hại cây bầu bí thường gặp mà bạn nên biết 5
Sâu hại cây bầu bí

Sâu ăn lá là loại côn trùng gây hại phổ biến ở nền nông nghiệp nước ta. Loài sâu này có nguồn gốc xuất phát từ miền Nam Châu Á và ưa thích sống ở những vùng nhiệt đới và khu vực cận nhiệt đới. Loại sâu bọ này gây hại chủ yếu cho các loại cây thuộc họ bầu bí.

3.2 Đặc điểm hình thái và sinh họcSâu hại cây bầu bí

  • Trứng: Màu trắng sữa, sau chuyển sang màu trắng vàng trước khi nở, rất nhỏ (khoảng 0,5 mm), tròn, có thể nhìn thấy bằng mắt thường, mọc đơn lẻ hoặc thành chùm trên tán lá, nhất là chồi và quả non. Thời gian ấp của trứng là 4 – 5 ngày.
  • Sâu xanh non: Màu xanh lục nhạt hoặc đậm với hai sọc trắng rất rõ ràng dọc theo cơ thể. Ấu trùng 5 tuổi, lột xác 4 lần, phát triển trong 10 – 20 ngày, đạt độ sâu 20 – 25 mm trong điều kiện thuận lợi.
  • Nhộng: lúc mới sinh có màu nâu nhạt, sau vài ngày chuyển sang màu nâu sẫm, kích thước trung bình 12,6-2,3 mm.
  • Khi trưởng thành: Một loài bướm đêm nhỏ với chiều dài cơ thể khoảng 10-12 mm và sải cánh 20-25 mm. Cánh trước của sâu bướm màu trắng bạc với viền màu nâu sẫm ở cánh trước và mép ngoài của cánh trước và cánh sau. Đoạn cuối bụng có lông sinh dục màu nâu tía.

3.3 Triệu chứng gây hại – Sâu hại cây bầu bí

Các loại sâu hại cây bầu bí thường gặp mà bạn nên biết 6
Sâu hại cây bầu bí

Sâu xanh non thường sống trên đọt non và mặt dưới của lá non, sâu non thường cuốn lá hoặc chùm lá lại với nhau và ăn vào bên trong. Ở mật độ cao, sâu sẽ ăn lá, chỉ để lại phần gân lá. Lá bị hại làm mất chất diệp lục làm cho lá héo dần.

Sâu xanh ăn lá thường cuộn tròn cành cây và ăn thịt bên trong. Trong khi sâu bướm lớn có thể cắn đứt lá và chồi cuối của chồi non, sâu bướm cũng có thể ăn quả non, làm cho quả bị thối và rụng.

Khi trái lớn, côn trùng thường ẩn náu ở mặt dưới của trái và ăn vỏ ngoài làm cho trái bị biến dạng, da bị lốm đốm, rất xấu xí, có khi trái bị thối.

3.4 Biện pháp phòng tránh – Sâu hại cây bầu bí

  • Để chống lại sâu bệnh ăn lá dưa hấu, những cành bị hại được cắt tỉa và tiêu hủy để chúng không lây lan. Thường xuyên được phun thuốc trừ sâu sinh học từ vi khuẩn BT (Bacillus thuringiensis) khi mật độ sâu xuất hiện cao. Đồng thời bón thêm phân vi lượng. Phân bón lá làm dày lá, tăng diệp lục, tăng khả năng quang hợp, giúp cây sinh trưởng tốt.
  • Thu dọn tàn dư thực vật sau khi thu hoạch.
  • Nếu mật độ thấp thì bắt và diệt sâu non, nhộng. Áp dụng các biện pháp sinh học để duy trì các động vật ăn thịt sẵn có trong tự nhiên như bọ rùa, ong ăn sâu.
  • Việc trồng xen canh các loại cây hy sinh trong vườn giúp giảm áp lực cho cây trồng chính.
  • Thăm vườn thường xuyên để phát hiện bệnh sớm và có biện pháp xử lý kịp thời.

Mời bạn tìm hiểu: Sản phẩm đất trồng rau sạch đa năng

Lời kết

Sâu hại tấn công cây trồng là chuyện sớm muộn cũng sẽ xảy ra, vậy nên là một nhà vườn ta phải thường xuyên tìm hiểu và cập nhật thông tin về các loài sâu bệnh và cây trồng. Để khi gặp phải các loại côn trùng này trong vườn của mình, bạn sẽ không phải bối rối và biết áp dụng các phương pháp xử lí hiệu quả. Chúc bạn thành công!

Xem thêm: Một số loại sâu hại rau phổ biến

Shop cây online |||Shop giá thể đất trồng online ||| Shop Thiết bị làm vườn